Hakan Kaplan 
İran’da sertlik yanlıları, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması için çağrıda bulunarak ateşkese tepki gösterdi. Tahran yönetimindeki sertlik yanlıları, başkentin en işlek noktalarından birine “Hürmüz Boğazı kapalı kalacak” yazılı büyük bir pankart astı. Bu eylem, İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hameney’in, göreve geldikten sonra kamuoyuna yönelik ilk talimatı olarak dikkat çekiyor.
Tahran hükümetinin ABD ve İran arasında arabuluculuk yapan Pakistan tarafından önerilen iki haftalık ateşkesi kabul etmesi, sertlik yanlıları tarafından hoş karşılanmadı. İran yönetimi, geçici bir ateşkesi kabul etmeyeceklerini ve ABD ile İsrail’in İran’a karşı savaşının sona ermesini talep ettiklerini daha önce sıkça dile getirmişti. Sertlik yanlıları, ateşkesin duyurulmasının hemen ardından Amerikan ve İsrail bayraklarını ateşe verdi. Devrim Muhafızları ile bağlantılı Besic milis grubu, bu karara karşı çıkmak amacıyla dışişleri bakanlığına protesto yürüyüşü düzenledi.
Kayhan gazetesinin sertlik yanlısı editörü, ateşkesin kabul edilmesini “düşmana bir hediye” olarak nitelendirerek, bunun düşmanın savaş çabalarını artıracağını savundu. Sertlik yanlıları, İran’ın boğazı kapalı tutabilme yeteneği ve füzelerle Körfez ülkelerinde kaos yaratabilme potansiyeli ile cesaretlenmiş durumda. Onlar, İran’ın çatışmadaki üstünlüğüyle savaşa devam edilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Ateşkes teklifinin kabulü, ülkenin en yüksek danışma organı olan Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından, ılımlı Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın başkanlığında alınmış. Bu konsey, ABD ile İran arasında süren görüşmeler sırasında Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin sağlanabileceğini de açıklamıştı. Çin’in, İran’ı Pakistan’ın talebini kabule ikna etmede önemli bir rol oynadığı bildiriliyor.
İran, 40 gün süren çatışmada ciddi kayıplar vermişken, insan hakları savunucularına göre ölü sayısı üç bini aşmış durumda. ABD Başkanı, İran’a yönelik daha fazla yıkım tehdidinde bulunmuşken, sertlik yanlıları arasında bile, İran’ın kritik altyapısının daha fazla zarar görmemesi için bir çözüm bulunması gerektiği tartışılıyor.
Ateşkesin ilanından kısa bir süre önce, Yargı erkinin başındaki sertlik yanlısı Gülamhüseyin Mohseni Ejei, İran’ın hâlâ üstünlüğü elinde bulundurduğunu ve savaşın sona ermesini hedeflediğini ifade etti. Ejei, ılımlı eski Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’in daha önce dile getirdiği düşüncelere atıfta bulundu.
Ulusal Güvenlik Konseyi, ateşkes anlaşmasını İran için bir zafer olarak değerlendirerek, yönetimin destekçilerini birlik olmaya çağırdı. Ancak, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın ABD ile yapılacak müzakerelerde İran heyetine başkanlık edecek olması, sertlik yanlıları arasında tartışmalara yol açtı. Eski Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney, ABD ile doğrudan görüşmeyi yasaklamıştı, ancak yeni lider Mücteba Hameney’in bu durumu onayladığı görülüyor.
Taraflar arasında nihai bir barış sağlanmasının hâlâ uzak olduğu ifade edilirken, görüşmelerin başarısız olması durumunda savaşın yeniden başlayabileceği endişeleri hâkim. Bu durum, savaşı, nefret ettikleri bir rejimi ortadan kaldırmanın bir yolu olarak gören bazı İranlılar için umut verici bir senaryo olarak değerlendiriliyor.
